KOMENTARZ DO KSIĘGI ABDIASZA wstęp 13

ważań wyprowadza ciekawą egzegezę na temat powrotu żydowskich repatriantów
do ojczyzny.
Według Johna Normana Davidsona Kelly’ego najpiękniejszym fragmentem ko-
mentarza Hieronima jest opis orła polującego na ryby 86 . Dlatego stosownym wydaje
się poświęcić nieco miejsca informacjom, które o tym drapieżniku przywołał Ojciec
Kościoła. Hieronim kształcił się w Rzymie pod kierunkiem Eliusza Donata 87 . Głów-
nym celem edukacyjnym w  szkole gramatycznej było nauczenie chłopców inter-
pretacji treści czytanych lektur. Ważnymi pomocami, które ułatwiały uczniom taką
pracę, były zwięzłe komentarze do poszczególnych autorów, pisane często przez ich
nauczyciela 88 . Wiadomo, że z tego typu objaśnień szkolnych przyswajano wiadomo-
ści o świecie przyrody. Taki system edukacji wpłynął na późniejszą twórczość Ojca
Kościoła. Wiadomo, że nie był on przyrodnikiem, dlatego informacje o zwyczajach
łowieckich orła mógł zaczerpnąć z tego rodzaju komentarza. Było to bowiem źródło
wiadomości zbierające w zwięzłej formie notatki o różnych dziedzinach ówczesnej
wiedzy. Korzystano więc często z tego typu streszczeń, zamiast sięgać do opasłych
tomów naturalistów. Hieronim tak przedstawił scenę polowania drapieżnika:
„Także ci, którzy rozprawiają o naturze ptaków twierdzą, że orzeł jest ptakiem,
który lata najwyżej. Mówią też, że jego wzrok jest tak wyostrzony, że nawet
szybując bez ruchu pojedynczego pióra nad pełnym morzem, poza zasięgiem
wzroku ludzi, z tak dużej wysokości potrafi dostrzec pływające małe rybki,
a kiedy są blisko wybrzeża, obniża się tak gwałtownie jak pocisk miotany z ka-
tapulty i zabiera ze sobą zdobycz znad brzegu pomiędzy swymi skrzydłami” 89 .
Warto się zastanowić kim są ci, qui de natura avium disputant? Fragment ten bowiem
nie pochodzi od żadnego znanego nam naturalisty 90 . Hieronim w  swoich komenta-
rzach kilka razy powołuje się na specjalistyczne dzieła przyrodników. Na przykład
w Komentarzu do Księgi Daniela napisał, że ci, którzy piszą de bestiarum […] natu-
ris powiadają, że lwice są bardziej agresywne, kiedy opiekują się młodymi 91 . W po-
dobny sposób powołał się na współczesne mu poglądy ornitologiczne w Komentarzu
Por. Kelly, Hieronim, s. 255.
Donat był autorem podręcznika gramatyki łacińskiej używanego powszechnie do połowy
XVIII w. Napisał także biografię Terencjusza.
88
Donat był autorem komentarza do dzieł Wergiliusza, którego fragmenty przetrwały do
naszych czasów.
89
Hieronymus, Commentarius in Abdiam 1, 2-4, CCL 76, 357, tłum. własne.
90
Mogłoby się wydawać, że Hieronim nawiązuje do dziesiątej księgi Historii naturalnej Pli-
niusza Starszego, gdzie zostało powiedziane: „[…] superest haliaetos, clarissima oculorum acie,
librans ex alto sese visoque in mari pisce praeceps in eum ruens et discussis pectore aquis rapiens
(Naturalis historia X 3, 8, ed. T.E. Page: Pliny, Natural history. Books 8-11, t. 3, Loeb Classical
Library [= LCL] 353, Cambridge – London 2006, 298, tłum. J. Łukaszewicz: K. Pliniusza Starszego
Historyi naturalnej ksiąg XXXVII, t. 4, Poznań 1845, 9). Jednak różnice w słownictwie i bardziej
rozbudowany opis Hieronima skłaniają do szukania źródła tego fragmentu u innych autorów.
91
Por. Hieronymus, Commentaria in Danielem 7, 4, PL 25, 528.
86
87

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *