KOMENTARZ DO KSIĘGI ABDIASZA wstęp 5

Wschód 28 . Wydaje się, że można datować te komentarze na lata 390-392, gdyż w la-
tach wcześniejszych Hieronim był zbyt zajęty podróżowaniem po Bliskim Wschodzie
i pisaniem innych dzieł 29 . Jednak większe znaczenie w ustaleniu chronologii twórczo-
ści egzegetycznej Ojca Kościoła mają wzmianki, które on sam pozostawił w innych
swych dziełach.
Komentarz do Księgi Jonasza rozpoczyna się tymi słowy:
„Prawie trzy lata upłynęły od czasu, gdy objaśniłem pięciu proroków, a mia-
nowicie Micheasza, Nahuma, Habakuka, Sofoniasza i Aggeusza. Oddany in-
nym zajęciom nie mogłem dokończyć tego, co rozpocząłem” 30 .
Dzięki tej informacji wiemy, że Strydończyk napisał komentarze do tych proroków
w ciągu jednego roku, trzy lata przed napisaniem Komentarza do Księgi Jonasza.
Wszystko przemawia za tym, że jako ostatniego spośród dwunastu proroków Hie-
ronim objaśnił Amosa. We wstępie do księgi trzeciej tego komentarza napisał bowiem:
„Gdyż nie rozpoczęliśmy od pierwszego aż do ostatniego, według zwycza-
jowego porządku, lecz zgodnie z  naszymi możliwościami i  powodowani
prośbami, właśnie w ten sposób objaśnialiśmy. Jako pierwszych [objaśniłem]
Nahuma, Micheasza, Sofoniasza i  Aggeusza dla pilnych [niewiast]: Pauli
i jej córki, Eustochium; jako drugie wysłałem dwie księgi [komentarzy] do
Habakuka Chromacjuszowi, biskupowi Akwilei; jako trzecich, po długim
czasie milczenia i aby spełnić twoje prośby, wyjaśniłem dla ciebie Abdiasza
i  Jonasza; w  tym roku, który szczęśliwie nosi nazwę szóstego konsulatu
Arkadiusza Augusta i Ancjusza Probusa 31 , napisałem komentarz do proroka
Zachariasza dla Exuperiusza, biskupa Tuluzy, a także do proroka Malachiasza
dla Minerwiusza i Aleksandra, mnichów z tego samego miasta. I, wracając
natychmiast do początku księgi 32 , nie mogłem ci odmówić [skomentowania]
Ozeasza, Joela i Amosa” 33 .
Te informacje po pierwsze pozwalają nam datować komentarze do Zachariasza, Ma-
lachiasza, Ozeasza, Joela i Amosa na lata 406-407, a po drugie możemy przyjąć, że
drugi komentarz do Abdiasza powstał w tym samym roku co komentarz do Jonasza,
pomiędzy 393 a 406 rokiem. Szacuje się, że oba komentarze powstały w 396 roku.
Z tego też wynika, że pierwszy komentarz do tego proroka powstał w 366 r., trzydzie-
ści lat przed napisaniem drugiego.
Por. Cavallera, S. Jérôme, t. 2, s. 31; J. Gribomont, Le traduzioni. Girolamo e Rufino, w: Pa-
trologia, t. 3: Dal Concilio di Nicea (325) al Concilio di Calcedonia (451). I Padri latini, secoli
IV-V, ed. A. di Berardino – J. Quasten, Casale Monferrato – Roma – Torino 1978, 223.
29
M.in. komentarzy do listów św. Pawła i do Księgi Koheleta.
30
Hieronymus, Commentaria in Ionam, prol., PL 25, 1117, tłum. L. Gładyszewski: Święty
Hieronim, Komentarz do Księgi Jonasza, ŹMT 8, Kraków 1998, 83.
31
Są sprzeczne poglądy na temat datowania tego konsulatu. Prawdopodobnie chodzi o rok 406.
32
Tj. zbioru Dwunastu Proroków.
33
Hieronymus, Commentaria in Amos III, prol., PL 25, 1057, tłum. własne.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *