KOMENTARZ DO KSIĘGI ABDIASZA wstęp 6

Należy więc przyjąć, że Hieronim wydał komentarze do Micheasza, Nahuma,
Habakuka, Sofoniasza i Aggeusza ok. 393 r., do Abdiasza i Jonasza w roku 396, a do
Zachariasza, Malachiasza, Ozeasza, Joela i Amosa w latach 406-407.
3. Metoda egzegetyczna i źródła Hieronima. W adresowanym do Pammachiu-
sza liście Hieronim pisze:
„Obowiązkiem komentatora jest wyłożyć nie to, co sam chce, lecz co sądził
ten, którego objaśnia” 34 .
Niezbędna do wniknięcia w zamysł autora danego tekstu – nie tylko tekstu natchnio-
nego – jest znajomość sensu dosłownego, który bywa też nazywany literalnym i hi-
storycznym. Wyższym rozumieniem tekstu świętego jest jego znaczenie duchowe,
zwane też mistycznym i typicznym 35 . Można je podzielić na kilka rodzajów: 1. alego-
ryczne, 2. moralne, 3. tropologiczne, 4. anagogiczne (mistyczne) 36 .
Przez alegorię 37 należy rozumieć albo metodę kompozycyjną, w  której pisarz
poza znaczeniem dosłownym chce przekazać jakąś treść ukrytą, lub metodę herme-
neutyczną, która polega na odkryciu w interpretowanym tekście ukrytego znaczenia,
które nie było intencją autora 38 . Moralne znaczenie tekstu było odkrywane również
przez egzegetów z nurtu antiocheńskiego 39 , służy on bowiem przedstawieniu pewnej
nauki moralnej, napomnienia lub zachęty do etycznego postępowania. Tropologia zaś,
w wypadku komentowania Biblii Hebrajskiej, polega na poszukiwaniu w tekście na-
tchnionym odniesień mesjańskich i analizie ich spełnienia w Nowym Testamencie 40 .
Anagogia, czyli sens mistyczny tekstu biblijnego, jest zdążaniem do celów ostatecz-
nych, eschatologicznych. Rolę czterech sposobów pojmowania treści natchnionych
wyraził żyjący w XIII w. Augustyn z Dacji w słynnym dwuwierszu:
„Lettera gesta docet, quid credas allegoria,
moralis quid agas, quo tendas anagogia” 41 .
34
Hieronymus, Epistula 49, 17, PL 22, 507, tłum. własne. Por. Augustinus, De doctrina chri-
stiana II 5 (6), ed. I. Martin, CCL 32, Turnhout 1962, 35, tłum. J. Sulowski: Augustyn, O nauce
chrześcijańskiej, PSP 22, Warszawa 1979, 41-42.
35
Słowo to pochodzi od gr. tÚpoj, który oznacza formę odlewniczą, wyrzeźbioną figurę,
dokładną odbitkę; por. Abramowiczówna IV 374, s.v. tÚpoj.
36
Por. J. Schreiner, Einführung in die Methoden der biblischen Exegese, Würzburg 1971, 31-32.
37
Słowo alegoria pochodzi od greckiego czasownika ¢llhgoršw, który oznacza mówię inne
rzeczy; por. Wielki słownik grecko-polski Nowego Testamentu, red. R. Popowski, Warszawa 1995,
24, s.v. ¢llhgoršw.
38
Por. M. Simonetti, Między dosłownością a alegorią. Przyczynek do historii egzegezy patrys-
tycznej, Myśl Teologiczna 26, tłum. T. Skibiński, Kraków 2000, 12.
39
Por. tamże, s. 161-163.
40
Por. B. Keach, Tropologia. A key to open Scripture metaphors, in four books – to which are
prefixed, arguments to prove the Divine Authority of the Holy Bible, together with types of the Old
Testament, London 1858, 40-43.
41
Augustinus de Dacia, Rotulus pugillaris, ed. A. Walz, Roma 1929, 256.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *